Επικούρεια Κείμενα - Λουκρήτιος

ΥΜΝΟΣ ΣΤΟΝ ΕΠΙΚΟΥΡΟ

ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ  - ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΤΩΝ ΟΝΤΩΝ

Χάμω σερνόταν μπροστά στα μάτια όλων, ατιμασμένη η ανθρώπινη ζωή, πλακωμένη από το βάρος της θρησκείας που απο  τα ουράνια πρόβαλλε την τρομερή της όψη και απειλούσε τους θνητους. Τοτε, πρωτος ενας Ελληνας τολμησε να υψωσει τα μάτια του τα θνητά καταπάνω της και να της αντισταθεί. Αυτόν δεν τον σταμάτησαν οι κεραυνοί μήτε Το απειλητικο μουρμουρητο  τουρανου μητε τα παραμυθια των θεων. Ισα-ίσα, που δυνάμωσαν το θάρρος της ψυχής του και τη θέληση να αποτινάξει, πρώτος αυτός, τις κλειδωνιές που σφράγιζαν τα μυστικα της φυσης. Κι η ζωντανη ορμη του νου θριάμβευσε και διάβηκε τους φλογισμένους φράχτες  του  ουρανού, και περπατησε το απεραντο Συμπαν με λογισμο και πνευμα. Και μας ξανάρθε νικητής για να μας πει τι μπορεί να γενεί και τι όχι, και Πώς ορίζεται, με νόμους ακλόνητους, η δύναμη στο κάθε τι.Ετσι, με τη σειρά της, ποδοπατημένη συντρίβεται η θρησκεια, κι εμας η νικη του μας υψωνει στα ουρανια.

Λουκρήτιος .

Το παράδοξο του Επίκουρου

Επικούρεια Κείμενα - Λουκρήτιος

ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ

Εσένα, στολίδι του γένους των Ελλήνων, που πρώτος ύψωσες φως λαμπρό μες σε φριχτά σκοτάδια, κι έδειξες τα  αληθινά αγαθά της ζωής, εσένα ακολουθώ, και τα πόδια μου πατουν πανω στα ιδια σου τα χναρια οχι για να σε παραβγω, αλλά γιατί από αγάπη θέλω να σε μιμηθώ. Τι να σου κάνει ενα χελιδονι μπροστα στους κυκνους; Πως να παραβγει με την ορμή του αλόγου ένα κατσικάκι με πόδια τρεμουλιάρικα; Εσύ, πατέρα μου, φώτισες την αλήθεια, εσύ με τις νουθεσίες σου τις πατρικες, απ τα δικα σου βιβλια, τρισενδοξε, τρεφομαστε, σαν τις μέλισσες που τρυγούν όλα τα λουλούδια στο ανθισμενο λιβαδι, απ τα χρυσα σου λογια που η αξια τους μενει αιώνια. Γιατί μόλις η διδασκαλία σου η θεκή άρχισε να διαλαλει τη φυση των πραγματων, σκορπισαν οι φοβοι της ψυχής κι ανοίξαν τα τείχη του κόσμου, κι είδα να παίρνει σχήμα το κάθε τι μέσα στο χώρο.
Και βλέπω τη δύναμη των Θεών και τη γαλήνια κατοικία τους που δεν τη δερνουν ανεμοι ουτε τη βρεχουν τα συννεφα με τις βροχές τους ούτε το χιόνι που το σκληραίνει η παγωνιά. Ενας αιθέρας αιώνια ασυννέφιαστος τη σκεπάζει χαμογελώντας μες στο απέραντο φως. Ολα τούς τα προσφέρει η φύση και τη γαλήνη τους τίποτα δεν την ταράζει.
Μα πουθενα δε βλεπω τα μερη του Αχεροντα κι ας μη με εμπόδισε η γης να δω όλα όσα γίνονται κάτω από τα πόδια μας, στα βάθη του κενού.
Μπρος σε όλα τούτα νιώθω κάτι σαν θεϊκή ηδονή και ένα δεος, που χαρη στη δυναμη σου τραβηχτηκαν τα πεπλα και φανερώθηκε ολάνοιχτη εμπρός μας η φύση.
Ήταν θεος! Ναι, ξακουστο παλικαρι μου Μεμμιε, ηταν Θεός εκείνος που πρώτος βρήκε το νόημα της ζωής, ό,τι σήμερα ονομαζουμε σοφία, εκεινος που με την επιστημοσυνη του άρπαξε τη ζωή μέσα απο τις τόσες ανεμοζάλες κι από βαθιά σκοτάδια, και την απίθωσε σε τέτοιο γαλήνιο λιμάνι και σε τοσο καθαριο φως.
Παράβαλε με τις προσφορές άλλων Θεών. Η Δήμητρα, καθως λενε, μας εδωσε το σιταρι, ο Διονυσος το κρασι. Μα και δίχως αυτά υπάρχει ζωή κι ακούμε πως και σήμερα ακόμα ζουν λαοι που δεν τα γνωριζουν. Θα ταν ομως αδυνατο να ζήσει κανείς ευτυχισμένα δίχως καθαρή καρδιά. Δικαιολογημένα μάς φαίνεται θεός εκείνος που η σοφία του ζωντανή και απλωμενη στα μεγαλα εθνη γαληνευει τις καρδιες με τις γλυκιές παρηγοριές της ζωής. Αν νομίζεις πως οι άθλοι του Ηρακλή αξίζουν περισσότερο, τότε ξεμακραίνεις πολύ απο  την αλήθεια... 

 

Λουκρήτιος .

Επικούρεια Κείμενα - Μητρόδωρος

Είναι απίθανο, σε  ένα μεγάλο κάμπο να φυτρώσει ένα μόνο σταχυ, και μεσα στο απειρο ενας μονο κόσμος. Η απειρότητα των κόσμων οφείλεται στην απειρότητα των αιτίων. Οπου δεν εχουν πέρας τα αίτια, δεν εχουν περας και τα αποτελεσματα. Καί αίτια είναι οι άτομες φύσεις ή, αλλιώς, τα πρωταρχικα στοιχεια.

Μητρόδωρος

Περί Επίκουρου

Περί βίου του Επίκουρου

Ο σεβασμός (του Επίκουρου) προς τους Θεούς και η φιλία του προς την πατρίδα, δεν είναι δυνατόν να περιγραφούν.

ΤΗΣ ΜΕΝ ΓΑΡ ΠΡΟΣ ΘΕΟΥΣ ΟΣΙΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΠΑΤΡΙΔΑ ΦΙΛΙΑΣ ΑΛΕΚΤΟΣ Η ΔΙΑΘΕΣΙΣ. (Διογένης Λαέρτιος – Βίοι Φιλοσόφων- Επίκουρος 10.6)

---

Περί άριστου βίου

Αρεσκόμαστε(οι επικούρειοι) να λέμε μόνον τούτο, ότι ο άριστος βίος είναι τέτοιος, εφόσον συνάπτει την περισσότερη ευημερία και ειρήνη και την ελάχιστη παρενοχλούσα φροντίδα.

ΩΣ ΤΟΥΤΟ ΜΟΝΟΝ ΑΡΕΣΚΕΙΝ ΕΙΠΕΙΝ, ΟΤΙ ΒΙΟΣ ΟΥΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΣ ΕΦ' Ω Η ΠΛΕΙΣΤΗ ΣΥΝΕΙΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΟΥΣΑ ΦΡΟΝΤΙΣ.

ΦΙΛΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΓΑΔΑΡΗΝΟΥ, ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΧΙΙΙ

---

Περί φιλοσοφίας

Μη προσποιείστε ότι φιλοσοφείτε, αλλά να φιλοσοφείτε πραγματικά, γιατί δεν έχουμε ανάγκη του να νομίζουμε ότι υγιαίνουμε, αλλά το να υγιαίνουμε αληθινά.

ΟΥ ΠΡΟΣΠΟΙΕΙΣΘΑΙ ΔΕΙ ΦΙΛΟΣΟΦΕΙΝ, ΑΛΛ’ ΟΝΤΩΣ ΦΙΛΟΣΟΦΕΙΝ. ΟΥ ΓΑΡ ΠΡΟΣΔΕΟΜΕΘΑ ΤΟΥ ΔΟΚΕΙΝ ΥΓΙΑΙΝΕΙΝ, ΑΛΛΑ ΤΟΥ ΚΑΤ’ ΑΛΗΘΕΙΑΝ ΥΓΙΑΙΝΕΙΝ. (Επίκουρου Προσφώνησις - LIV)

---

Εμείς στραφήκαμε προς αυτή τη πράξη, το να φιλοσοφούμε, για να ευδαιμονήσουμε έχοντας πρώτα κατακτήσει το σκοπό της ζωής όπως μας τον θέτει η ίδια η φύση.

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΗΝ ΩΡΜΗΣΑΜΕ ΠΡΑΞΙΝ (ΦΙΛΟΣΟΦΕΙΝ) ΟΠΩΣ ΕΥΔΑΙΜΟΝΗΣΩΜΕΝ ΤΟ ΕΠΙΖΗΤΟΥΜΕΝΟΝ ΥΠΟ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΚΤΗΣΑΜΕΝΟΙ ΤΕΛΟΣ. (Διογένης Οινοανδέας - Μεγάλη επιγραφή,Αποσπ. 28)

---

Η φιλοσοφία είναι ενέργεια που με λόγους και διαλογισμούς προξενεί την ευδαιμονία, όπως έλεγε ο Επίκουρος.

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΜΕΝ ΕΛΕΓΕ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΝ ΕΙΝΑΙ ΛΟΓΟΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΙΣ ΤΟΝ ΕΥΔΑΙΜΟΝΑ ΒΙΟΝ ΠΕΡΙΠΟΙΟΥΣΑΝ.(Σέξτος Εμπειρικός – Προς Ηθικούς 11.169

---

Περί Σοφίας

Τη σοφία δεν γίνεται να τη μεταδώσουμε παντού για το λόγο ότι δεν είναι όλοι σε θέση να τη δεχθούν. Αν υποθέσουμε ότι είναι δυνατόν, τότε αληθινά ο τρόπος ζωής των Θεών θα περάσει στους ανθρώπους.

ΤΗΝ ΣΟΦΙΑΝ ΟΥ ΠΑΝΤΑΧΟΥ ΚΟΙΜΙΟΥΜΕΝ, ΕΚΕΙ ΠΑΝΤΕΣ ΜΗ ΔΥΝΑΤΑΙ. ΔΥΝΑΤΗΝ ΔΕ ΑΥΤΗΝ ΑΝ ΥΠΟΘΩΜΕΘΑ, ΄ΤΟΤΕ ΩΣ ΑΛΗΘΩΣ Ο ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΒΙΟΣ ΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΜΕΤΑΒΗΣΕΤΑΙ. (Διογένης Οινοανδέας – Μεγάλη επιγραφή)

---

Περί παιδείας

Η φυσιολογία (η μελέτη της Φύσης, η επιστήμη) παρασκευάζει ανθρώπους που ούτε καυχιούνται, ούτε είναι αερολόγοι, ούτε επιδεικνύουν την περιμάχητη(περιζήτητη) από τους πολλούς παιδεία, αλλά σοβαρούς και αυτάρκεις, που φροντίζουν τα μέγιστα επί των δικών τους αγαθών και όχι επί των πραγμάτων.

ΟΥ ΚΟΜΠΟΥΣ ΟΥΔΕ ΦΩΝΗΣ ΕΡΓΑΣΤΙΚΟΥΣ ΟΥΔΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΜΑΧΗΤΟΝ ΠΑΡΑ ΤΟΙΣ ΠΟΛΛΟΙΣ ΠΑΙΔΕΙΑΝ ΕΝΔΕΙΚΝΥΜΕΝΟΥΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΕΙ ΑΛΛΑ ΣΟΒΑΡΟΥΣ ΚΑΙ ΑΥΤΑΡΚΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΙΔΙΟΙΣ ΑΓΑΘΟΙΣ, ΟΥΚ ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΜΕΓΑ ΦΡΟΝΟΥΝΤΕΣ. (Επίκουρου Προσφώνησις – XLV)

---

Περί εννοιών ή νοημάτων των λέξεων

Πρώτα απ’ όλα λοιπόν Ηρόδοτε, πρέπει να ορίσουμε με ακρίβεια τα νοήματα που αντιστοιχούν στις λέξεις, για να μπορούμε να κρίνουμε τις θέσεις ή τα ζητούμενα ή τις απορίες κάνοντας αναγωγή σ’ αυτά και να μην άκριτα αποδεικνύουμε τα πάντα στο άπειρο, ή να χρησιμοποιούμε κενές λέξεις. Γιατί είναι ανάγκη το πρωταρχικό νόημα κάθε λέξης να είναι φανερό και να μη χρειαζόμαστε να το αποδείξουμε.

ΠΡΩΤΟΝ ΜΕΝ ΟΥΝ ΤΑ ΥΠΟΤΕΤΑΓΜΕΝΑ ΤΟΙΣ ΦΘΟΓΓΟΙΣ, Ω ΗΡΟΔΟΤΕ, ΔΕΙ ΕΙΛΗΦΕΝΑΙ, ΟΠΩΣ ΑΝ ΤΑ ΔΟΞΑΖΟΜΕΝΑ Η ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ Η ΑΠΟΡΟΥΜΕΝΑ ΕΧΩΜΕΝ ΕΙΣ ΤΑΥΤΑ ΑΝΑΓΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΚΡΙΝΕΙΝ, ΚΑΙ ΜΗ ΑΚΡΙΤΑ ΠΑΝΤΑ ΗΜΙΝ <Η> ΕΙΣ ΑΠΕΙΡΟΝ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΟΥΣΙΝ Η ΚΕΝΟΥΣ ΦΘΟΓΓΟΥΣ ΕΧΩΜΕΝ, ΑΝΑΓΚΗ ΓΑΡ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ ΕΝΝΟΗΜΑ ΚΑΘ’ ΕΚΑΣΤΟΝ ΦΘΟΓΓΟΝ ΒΛΕΠΕΣΘΑΙ ΚΑΙ ΜΗΘΕΝ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΠΡΟΣΔΕΙΣΘΑΙ. (Επίκουρος, επιστολή προς Ηρόδοτο).

---

Περί κριτηρίων της αλήθειας

Ο Επίκουρος λέει στον Κανών ότι τα κριτήρια της αλήθειας είναι οι αισθήσεις, οι προλήψεις και τα πάθη(συναισθήματα).

ΕΝ ΤΟΙΝΥΝ ΤΩ ΚΑΝΟΝΙ ΛΕΓΩΝ ΕΣΤΙΝ Ο ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΑΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΘΗ. (Διογένης Λαέρτιος – Βίοι Φιλοσόφων)

---

Στηριζόμενοι λοιπόν στις αισθήσεις, στις απλές επιβολές είτε στις διανοητικές ή σε όποιο άλλο κριτήριο καθώς επίσης και στα υπάρχοντα πάθη, μπορούμε να βγάζουμε συμπεράσματα και για όσα επιδέχονται επιβεβαίωση και για τα άδηλα.

ΕΤΙ ΤΕ ΚΑΙ ΤΑΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΔΕΙ ΠΑΝΤΩΣ ΤΗΡΕΙΝ ΚΑΙ ΑΠΛΩΣ ΤΑΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΕΠΙΒΟΛΑΣ ΕΙΤΕ ΔΙΑΝΟΙΑΣ ΕΙΘ’ ΟΤΟΥ ΔΗΠΟΤΕ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ, ΟΜΟΙΩΣ ΔΕ ΚΑΙ ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΠΑΘΗ, ΟΠΩΣ ΑΝ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΣΜΕΝΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΗΛΟΝ ΕΧΩΜΕΝ ΟΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΟΜΕΘΑ. (Επίκουρος - επιστολή προς Ηρόδοτο)

---

Περί αισθήσεων

Η αίσθηση είναι αντιληπτική σε όσα της υποπίπτουν και τίποτε δεν αφαιρείται ή προστίθεται σε αυτήν, είναι άλογη, για τα πάντα αληθεύει και το ίδιο το ον την λαμβάνει από τη φύση του ως έχει. Όλων δε των αισθητών αληθή είναι, αυτά που στοχαζόμαστε διαφέρουν και τα μεν είναι αληθή τα δε ψευδή.

ΤΗΝ ΤΕ ΑΙΣΘΗΣΙΝ ΑΝΤΙΛΗΠΤΙΚΗΝ ΟΥΣΑΝ ΤΩΝ ΥΠΟΠΙΠΤΟΝΤΩΝ ΑΥΤΗ, ΚΑΙ ΜΗΤΕ ΑΦΑΙΡΟΥΣΑΝ ΤΙ ΜΗΤΕ ΠΡΟΣΤΙΘΕΙΣΑΝ ΤΩ ΑΛΟΓΟΝ ΕΙΝΑΙ, ΔΙΑ ΠΑΝΤΟΣ ΤΕ ΑΛΗΘΕΥΕΙΝ ΚΑΙ ΟΥΤΩ ΤΟ ΟΝ ΛΑΜΒΑΝΕΙΝ ΩΣ ΕΙΧΕ ΦΥΣΕΩΣ ΑΥΤΟ ΕΚΕΙΝΟ. ΠΑΝΤΩΝ ΔΕ ΤΩΝ ΑΙΣΘΗΤΩΝ ΑΛΗΘΩΝ ΟΝΤΩΝ, ΤΑ ΔΟΞΑΣΤΑ ΔΙΑΦΕΡΕΙΝ, ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΝ ΑΥΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΗ ΤΑ ΔΕ ΨΕΥΔΗ… (Σέξτος Εμπειρικός- Προς Λογικούς,8.9)

---

Περί συναισθήματος ηδονής

Η ηδονή είναι η αρχή και ο σκοπός(το τέλος) της ζωής.

ΤΗΝ ΗΔΟΝΗΝ ΑΡΧΗΝ ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ ΛΕΓΟΜΕΝ(Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Όταν λέμε ότι η ηδονή είναι το τέλος(ο σκοπός της ζωής), δεν επιλέγουμε τις ηδονές των ασώτων και αυτές των απολαύσεων όπως νομίζουν κάποιοι από άγνοια και δεν αποδέχονται ή που αντιλαμβάνονται κακώς, αλλά το να μη πονά το σώμα και το να μην ταράσσεται η ψυχή.

ΟΤΑΝ ΟΥΝ ΛΕΓΩΜΕΝ ΗΔΟΝΗΝ ΤΕΛΟΣ ΥΠΑΡΧΕΙΝ, ΟΥ ΤΑΣ ΤΩΝ ΑΣΩΤΩΝ ΗΔΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΣ ΕΝ ΑΠΟΛΑΥΣΕΙ ΚΕΙΜΕΝΑΣ ΛΕΓΟΜΕΝ, ΩΣ ΤΙΝΕΣ ΑΓΝΟΟΥΝΤΕΣ ΚΑΙ ΟΥΧ ΟΜΟΛΟΓΟΥΝΤΕΣ Η ΚΑΚΩΣ ΕΚΔΕΧΟΜΕΝΟΙ ΝΟΜΙΖΟΥΣΙΝ, ΑΛΛΑ ΤΟ ΜΗΤΕ ΑΛΓΕΙΝ ΚΑΤΑ ΣΩΜΑ ΜΗΤΕ ΤΑΡΑΤΤΕΣΘΑΙ ΚΑΤΑ ΨΥΧΗΝ. (Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Δεν είναι οι αδιάκοπες διασκεδάσεις ούτε οι απολαύσεις αγοριών και γυναικών ούτε των ιχθύων και άλλων εδεσμάτων που φέρουν τα πολυτελή τραπέζια, εκείνα που γεννούν τον ηδονικό βίο, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός, η εξερεύνηση των αιτιών για κάθε προτίμηση ή αποφυγή.

ΟΥ ΓΑΡ ΠΟΤΟΙ ΚΑΙ ΚΩΜΟΙ ΣΥΝΕΙΡΟΝΤΕΣ ΟΥΔ’ ΑΠΟΛΑΥΣΕΙΣ ΠΑΙΔΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΟΥΔ’ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ, ΟΣΑ ΦΕΡΕΙ ΠΟΛΥΤΕΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΟΝ ΗΔΥΝ ΓΕΝΝΑ ΒΙΟΝ, ΑΛΛΑ ΝΗΦΩΝ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΑΣ ΑΙΤΙΑΣ ΕΞΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΣΗΣ ΑΙΡΕΣΕΩΣ ΚΑΙ ΦΥΓΗΣ …(Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Περί συναισθήματος πόνου(άλγος)

Το κάθε συναίσθημα πόνου είναι ευκαταφρόνητο (ασήμαντο). Ο μεν έντονος πόνος είναι σύντομος ως προς το χρόνο που διαρκεί. Ο δε χρόνιος πόνος της σαρκός, είναι ήπιος.

ΠΑΣΑ ΑΛΓΗΔΩΝ ΕΥΚΑΤΑΦΡΟΝΗΤΟΣ. Η ΓΑΡ ΣΥΝΤΟΝΟΝ ΕΧΟΥΣΑ ΤΟ ΠΟΝΟΥΝ ΣΥΝΤΟΜΟΝ ΕΧΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟΝ, Η ΔΕ ΧΡΟΝΙΖΟΥΣΑ ΠΕΡΙ ΤΗΝ ΣΑΡΚΑ ΑΒΛΗΧΡΟΝ ΕΧΕΙ ΤΟΝ ΠΟΝΟΝ. (Επίκουρου Προσφώνησις - IV)

---

Περί θανάτου

Ο θάνατος δεν είναι τίποτε για εμάς, το μεν διαλυθέν είναι αναίσθητο(δεν έχει αισθήσεις), το δε αναίσθητο δεν είναι τίποτε για εμάς.

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΟΥΔΕΝ ΠΡΟΣ ΗΜΑΣ, ΤΟ ΓΑΡ ΔΙΑΛΥΘΕΝ ΑΝΑΙΣΘΗΤΕΙ, ΤΟ Δ’ ΑΝΑΙΣΘΗΤΟΥΝ ΟΥΔΕΝ ΠΡΟΣ ΗΜΑΣ.(Επίκουρου Προσφώνησις - ΙΙ)

---

Περί γνώσεως Θεών

Οι Θεοί βέβαια υπάρχουν, διότι η γνώση που έχουμε γι΄αυτούς είναι εναργής (ξεκάθαρη, ολοφάνερη, διαχρονική και καθολική).

ΘΕΟΙ ΜΕΝ ΓΑΡ ΕΙΣΙΝ. ΕΝΑΡΓΗΣ ΓΑΡ ΑΥΤΩΝ ΕΣΤΙΝ Η ΓΝΩΣΙΣ(Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Κατ΄ αρχήν τον Θεό να τον νομίζεις σαν άφθαρτο και μακάριο ον, όπως η κοινή νόηση μας τον παρουσιάζει και να μην του προσάπτεις ιδιότητες και συμπεριφορές που δεν ανήκουν στην αφθαρσία και στην μακαριότητά του.

ΠΡΩΤΟΝ ΜΕΝ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΖΩΟΝ ΑΦΘΑΡΤΟΝ ΚΑΙ ΜΑΚΑΡΙΟΝ ΝΟΜΙΖΩΝ, ΩΣ Η ΚΟΙΝΗ ΝΟΗΣΙΣ ΥΠΕΓΡΑΦΗ , ΜΗΘΕΝ ΜΗΤΕ ΤΗΣ ΑΦΘΑΡΣΙΑΣ ΑΛΛΟΤΡΙΟΝ ΜΗΤΕ ΤΗΣ ΜΑΚΑΡΙΟΤΗΤΟΣ ΑΝΟΙΚΙΟΝ ΑΥΤΩ ΠΡΟΣΑΠΤΕ.(Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Ασεβής δεν είναι αυτός που αναιρεί τους Θεούς των πολλών, αλλά αυτός που τις δοξασίες των πολλών προσάπτει στους Θεούς.

ΑΣΕΒΗΣ ΔΕ ΟΥΧ Ο ΤΟΥΣ ΤΩΝ ΠΟΛΛΩΝ ΘΕΟΥΣ ΑΝΑΙΡΩΝ, ΑΛΛ’ Ο ΤΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΛΩΝ ΔΟΞΑΣ ΘΕΟΙΣ ΠΡΟΣΑΠΤΩΝ. (Επίκουρος, επιστολή προς Μενοικέα)

---

…και τους καλύτερους τους κατατρέχουν ως άθεους και γι αυτό θα δηλώσω ότι δεν είμαστε εμείς (οι επικούρειοι) που αναιρούμε τους Θεούς, αλλά άλλοι…

ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΟΤΑΤΟΥΣ ΩΣ ΑΘΕΟΥΣ ΛΕΙΑΝ ΚΑΤΑΤΡΕΧΟΥΣΙ ΚΑΙ ΔΗ ΚΑΙ ΓΕΝΗΣΕΤΑΙ ΔΗΛΟΝ ΩΣ ΟΥΧΙ ΗΜΕΙΣ ΑΝΑΙΡΟΥΜΕΝ ΤΟΥΣ ΘΕΟΥΣ ΑΛΛ ΕΤΕΡΟΙ. (Διογένης Οινοανδέας - Μεγάλη Επιγραφή)

---

Περί επιθυμιών

Το ευδαίμων και μακάριον, ούτε το πλήθος των χρημάτων, ούτε ο όγκος των πραγμάτων που μπορεί να κάνει κάποιος, ούτε οι εξουσίες, ούτε οι δυνάμεις(η ισχύς) φέρνουν, αλλά η αλυπία και η πραότης των παθών και η διάθεση της ψυχής, όπως η φύση ορίζει.

ΤΟ ΕΥΔΑΙΜΩΝ ΚΑΙ ΜΑΚΑΡΙΟΝ ΟΥ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΘΟΣ ΟΥΔΕ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΟΓΚΟΣ ΟΥΔ’ ΑΡΧΑΙ ΤΙΝΕΣ ΕΧΟΥΣΙΝ ΟΥΔΕ ΔΥΝΑΜΕΙΣ, ΑΛΛ’ ΑΛΥΠΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΟΤΗΣ ΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΙΣ ΨΥΧΗΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΟΡΙΖΟΥΣΑ (Πλούταρχος – ΠΩΣ ΔΕΙ ΤΟΝ ΝΕΟΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΑΚΟΥΕΙΝ,14)

---

Περί προτιμήσεων και αποφυγών

Ανάγουμε κάθε προτίμηση και κάθε αποφυγή εις την υγεία του σώματος και εις την αταραξία της ψυχής, αυτός είναι ο σκοπός της ευχάριστης και γαλήνιας ζωής.

ΠΑΣΑΝ ΑΙΡΕΣΙΝ ΚΑΙ ΦΥΓΗΝ ΕΠΑΝΑΓΕΙΝ ΟΙΔΕΝ ΕΠΙ ΤΗΝ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΥΓΙΕΙΑΝ ΚΑΙ ΤΗΝ <ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ> ΑΤΑΡΑΞΙΑΝ, ΕΠΕΙ ΤΟΥΤΟ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΩΣ ΖΗΝ ΕΣΤΙ ΤΕΛΟΣ. (Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Περί Αρετών

Οι αρετές είναι ένα με το να ζεις ευχάριστα και το να ζει κάποιος ευχάριστα είναι αχώριστο από τις αρετές.

ΣΥΜΠΕΦΥΚΑΣΙ ΓΑΡ ΑΙ ΑΡΕΤΑΙ ΤΩ ΖΗΝ ΗΔΕΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΝ ΗΔΕΩΣ ΤΟΥΤΩΝ ΕΣΤΙΝ ΑΧΩΡΙΣΤΟΝ (Διογένης Οινοανδέας – Μεγάλη επιγραφή)

---

O Επίκουρος λέγει ότι αχώριστη από την ηδονή είναι μόνον η αρετή, όλα τα’ άλλα ξεχωρίζουν.

Ο Δ’ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ (ΛΕΓΕΙ) ΚΑΙ ΑΧΩΡΙΣΤΟΝ ΦΗΣΙ ΤΗΣ ΗΔΟΝΗΣ ΤΗΝ ΑΡΕΤΗ ΜΟΝΗΝ. ΤΑ Δ’ ΑΛΛΑ ΧΩΡΙΖΕΣΘΑΙ, ΟΙΟΝ ΒΡΩΤΑ.(Διογένης Λαέρτιος – Βίοι Φιλοσόφων)

---

Οι επικούρειοι «τιμούμε το καλό και τις αρετές και τα υπόλοιπα εάν αυτά παρασκευάζουν την ηδονή».

ΤΙΜΗΤΕΟΝ ΤΟ ΚΑΛΟΝ ΚΑΙ ΤΑΣ ΑΡΕΤΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΟΙΟΥΤΟΤΡΟΠΑ ΕΑΝ ΗΔΟΝΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΕΙ (Επικ. Απ. 12 - Αθήναιος ΧΙΙ)

---

Περί αυτάρκειας

Ο μέγιστος καρπός της αυτάρκειας είναι η ελευθερία.

ΤΗΣ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΠΟΣ ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (Επίκουρου Προσφώνησις - LXXVII)

---

Και την αυτάρκεια μέγα αγαθό θεωρούμε, όχι για να χρησιμοποιούμε τα λίγα πάντα, αλλά εάν δε έχουμε τα πολλά να αρκούμαστε στα λίγα, γνήσια πεπεισμένοι ότι την πολυτέλεια καλύτερα την απολαμβάνουν αυτοί που την έχουν ελάχιστα ανάγκη και ότι το μεν φυσικό πάντα είναι ευκολοπέραστο , το μάταιο δυσκολοπέραστο, και ότι οι λιτοί χυλοί όταν εξαλείφουν το άλγος της πείνας, ίση ηδονή επιφέρουν με τα πολυτελή γεύματα.

ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑΝ ΔΕ ΑΓΑΘΟΝ ΜΕΓΑ ΝΟΜΙΖΟΜΕΝ, ΟΥΧ ΙΝΑ ΠΑΝΤΩΣ ΤΟΙΣ ΟΛΙΓΟΙΣ ΧΡΩΜΕΘΑ, ΑΛΛ’ ΟΠΩΣ ΕΑΝ ΜΗ ΕΧΩΜΕΝ ΤΑ ΠΟΛΛΑ, ΤΟΙΣ ΟΛΙΓΟΙΣ ΑΡΚΩΜΕΘΑ, ΠΕΠΕΙΣΜΕΝΟΙ ΓΝΗΣΙΩΣ ΟΤΙ ΗΔΙΣΤΑ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑΣ ΑΠΟΛΑΥΟΥΣΙΝ ΟΙ ΗΚΙΣΤΑ ΤΑΥΤΗΣ ΔΕΟΜΕΝΟΙ, ΚΑΙ ΟΤΙ ΤΟ ΜΕΝ ΦΥΣΙΚΟΝ ΠΑΝ ΕΥΠΟΡΙΣΤΟΝ ΕΣΤΙ, ΤΟ ΔΕ ΚΕΝΟΝ ΔΥΣΠΟΡΙΣΤΟΝ, ΟΤΙ ΤΕ ΛΙΤΟΙ ΧΥΛΟΙ ΙΣΗΝ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙ ΔΙΑΙΤΗ ΤΗΝ ΗΔΟΝΗΝ ΕΠΙΦΕΡΟΥΣΙΝ, ΟΤΑΝ ΑΠΑΝ ΤΟ ΑΛΓΟΥΝ ΚΑΤ’ ΕΝΔΕΙΑΝ ΕΞΑΙΡΕΘΗ. (Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Περί ολιγάρκειας

Για όποιον δεν είναι το ολίγον ικανό, τίποτε δεν είναι ικανό. Έλεγε δε(ο Επίκουρος), πως έτοιμος είναι να διαγωνισθεί με τον Δία υπέρ ευδαιμονίας, φθάνει να έχει μάζα και νερό.

Ω ΟΛΙΓΟΝ ΟΥΧ ΙΚΑΝΟΝ, ΑΛΛΑ ΤΟΥΤΩ ΓΕ ΟΥΔΕΝ ΙΚΑΝΟΝ. ΕΛΕΓΕ ΔΕ ΕΤΟΙΜΩΣ ΕΧΕΙΝ ΚΑΙ ΤΩ ΔΙΙ ΥΠΕΡ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΕΣΘΑΙ, ΜΑΖΑΝ ΕΧΩ ΚΑΙ ΥΔΩΡ.( Αιλιανός, IV13)

---

Περί πολιτικής

Ο σοφός ούτε θα πολιτευτεί, όπως είπε (ο Επίκουρος) στο πρώτο βιβλίο Περί Βίων.

ΟΥΔΕ ΠΟΛΙΤΕΥΣΕΤΑΙ, ΩΣ ΕΝ ΤΗ ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙ ΒΙΩΝ. (Διογένης Λαέρτιος – Βίοι Φιλοσόφων,10.119)

---

Ο Επίκουρος είπε, ο σοφός δεν ασχολείται με την πολιτική εκτός αν συντρέχoυν σοβαροί λόγοι.

Epicurus ait: Non accedet ad rem publicam sapiens, nisi si quid intervenerit (ΠΕΡΙ ΗΣΥΧΙΑΣ – Σενέκας 30.2)

*πηγή ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ – ΚΕΙΜΕΝΑ – ΠΗΓΕΣ (εκδόσεις ΘΥΡΑΘΕΝ)

---

Γιατί λοιπόν να τρέχουμε πίσω από πράγματα που τα ορίζουν οι άλλοι;.

ΤΙ ΟΥΝ ΜΕΤΑΔΙΩΚΟΜΕΝ ΠΡΑΓΜΑ ΤΟΙΟΥΤΟΝ, ΟΥ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑΝ ΕΧΟΥΣΙΝ ΑΛΛΟΙ; (Διογένης Οινοανδέας - Μεγάλη επιγραφή,αποσπ.112.1.8)

---

Περί ευδαιμονίας

Πρέπει πράγματι να μελετάμε αυτά που φέρνουν την ευτυχία, γιατί παρούσας αυτής τα πάντα έχουμε, απούσας δε, πράττουμε τα πάντα για να την αποκτήσουμε.

Μελετάν ούν χρη τα ποιούντα την ευδαιμονίαν, είπερ παρούσης μεν αυτής πάντα έχομεν, απούσης δε πάντα πράττομεν εις το ταύτην έχειν. (Επίκουρος - Επιστολή προς Μενοικέα)

---

Περί φιλίας

Από όσα η σοφία προετοιμάζει στην μακαριότητα όλου του βίου, το μέγιστο είναι η απόκτηση της φιλίας.

ΩΝ Η ΣΟΦΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΕΤΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΤΟΥ ΟΛΟΥ ΒΙΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΤΗΤΑ ΠΟΛΥ ΜΕΓΙΣΤΟΝ ΕΣΤΙΝ Η ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ ΚΤΗΣΙΣ. (Επίκουρου Κύριαι Δόξαι - XXVII)

---

Περί δικαιοσύνης

Ο δίκαιος είναι αταρακτότατος, ο δε άδικος είναι γεμάτος από τη μεγαλύτερη ταραχή.

Ο ΔΙΚΑΙΟΣ ΑΤΑΡΑΚΤΟΤΑΤΟΣ, Ο Δ’ ΑΔΙΚΟΣ ΠΛΕΙΣΤΗΣ ΤΑΡΑΧΗΣ ΓΕΜΩΝ. (Επίκουρου Κύριαι Δόξαι - XVII).

---

Περί τύχης

Λίγα στο Σοφό η τύχη προσθέτει, τα δε μέγιστα και κυριώτατα ο λογισμός σπεύδει να τα επιτεύξει και κατά τον συνεχή χρόνο του βίου να διοικεί και να διοικήσει.

ΒΡΑΧΕΑ ΣΟΦΩ ΤΥΧΗ ΠΑΡΕΜΠΙΠΤΕΙ, ΤΑ ΔΕ ΜΕΓΙΣΤΑ ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΤΑΤΑ Ο ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΩΚΗΚΕ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΣΥΝΕΧΗ ΧΡΟΝΟΝ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΔΙΟΙΚΕΙ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΕΙ. (Επίκουρου Κύριαι Δόξαι - XVI)

---

Περί της Επικουρείων Πρόθεσης

Ως Επικούρειοι έχουμε την πρόθεση

ότι με πολλή πεποίθηση θα διδάξουμε τους άλλους
και τώρα και όταν διαπρέψουμε,
όσοι έτσι απότομα γεννηθούμε από τους καθηγητές,
αλλά το ενωτικό και πιο σημαντικό
είναι ότι θα πειθαρχούμε στον Επίκουρο, σύμφωνα με τον οποίο επιλέξαμε να ζούμε
καθώς και στην ελεύθερη και θαρρετή έκφραση γνώμης.

ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΙΣ

ΜΕΤΑ ΠΟΛΛΗΣ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΣ ΑΛΛΟΥΣ ΝΟΥΘΕΤΗΣΟΜΕΝ
ΚΑΙ ΝΥΝ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΕΨΑΝΤΕΣ
ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΟΥΤΩΣ ΑΠΟΤΟΜΟΙ ΓΕΝΗΘΕΝΤΕΣ
ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΕΧΟΝ ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΤΑΤΟΝ
ΕΠΙΚΟΥΡΩΙ ΚΑΘ’ ΟΝ ΖΗΝ ΗΙΡΗΜΕΘΑ ΠΕΙΘΑΡΧΗΣΟΜΕΝ
ΩΣ ΚΑΙ ΠΑΡΡΗΣΙΑΙ (Φιλόδημου, Περί Παρρησίας, 45)

---

Η απόδοση στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα, έγινε από το www.epicuros.gr. Για την εργασία συμβουλευτήκαμε τα παρακάτω λεξικά και βιβλία:

ΛΕΞΙΚΟ ΜΑΤΖΕΝΤΑ - ηλεκτρονικό λεξικό
ΛΕΞΙΚΟ Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ – ΚΕΙΜΕΝΑ – ΠΗΓΕΣ (ΘΥΡΑΘΕΝ)
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ – ΑΠΑΝΤΑ (ΚΑΚΤΟΣ)
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ - ΗΘΙΚΗ (ΕΞΑΝΤΑΣ)
ΝΙΚΟΣ ΨΥΡΟΥΚΗΣ - Ο ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ (ΑΙΓΑΙΟΝ-ΚΟΥΚΙΔΑ)
ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΟΙΝΟΑΝΔΕΑΣ – ΟΙ ΠΟΛΥΤΙΜΕΣ ΠΕΤΡΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ (ΘΥΡΑΘΕΝ)
ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΠΙΤΖΑΚΗΣ - ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΔΟΞΑΙ (ΒΕΡΕΤΤΑΣ)

KEIMENO  AΠΟ ΤΟ – www.epicuros.gr

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ: Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΧΑΪΝΡΙΧ ΣΜΙΤ

Μετάφραση

Μάριος Βερέττας

 Tούτο το βιβλίο αποτελεί ορόσημο για τους μελετητές της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και ειδικά της επικούρειας φιλοσοφίας. Κι αυτό επειδή είναι το πρώτο βιβλίο εισαγωγής στην επικούρεια σκέψη που κυκλοφόρησε στα ελληνικά, κατά το 1926.

   Η συγγραφή του βέβαια υποδεικνύει ότι στη δημοκρατική (ακόμη) Γερμανία του μεσοπολέμου ανθούσε η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, του ιωνικού υλισμού και της επικούρειας φιλοσοφίας, κι εκεί την διδάχθηκαν επιφανείς Έλληνες λόγιοι, όπως ο Ανδρέας Δαλέζιος, ο Χαράλαμπος Θεοδωρίδης και πολλοί άλλοι.

   Ο Χάινριχ Σμιτ υπήρξε ένας ένας εξαίρετος βιολόγος κι ένας λαμπρός φιλόλογος. Το 1916 έγινε διευθυντής του βιολογικού αρχείου Χέκελ και το 1919 ανέλαβε την έδρα βιολογίας στον πανεπιστήμιο της Ιένας. Διώχθηκε από τους ναζιστές και πέθανε το 1935 αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο συγγραφικό έργο.

   Άρχισε να γράφει το βιβλίο του για τον Επίκουρο από το 1912 αλλά ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος τον ανάγκασε να το δημοσιεύσει το 1921. Πέντε χρόνια αργότερα ο Ανδρέας Δαλέζιος το μετέφρασε και το εξέδωσε στην Ελλάδα.

   Η νέα δημοσίευση από τις Εκδόσεις ΒΕΡΕΤΤΑ προσφέρει μια καινούργια μετάφραση εμπλουτισμένη από ένα πλήθος επεξηγηματικών σημειώσεων προκειμένου να επιτρέψει στους μελετητές και φίλους της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας να απολαύσουν σε βάθος το πρωτοπόρο αυτό εγχειρίδιο της φιλοσοφίας της χαράς της ζωής.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΔΟΞΑΙ - Χρήστος Γιαπιτζάκης

 ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΔΟΞΑΙ

“...Στόχος μου ήταν να μεταφέρω τα λόγια του Επίκουρου και των μαθητών του στο σημερινό άνθρωπο που συλλογάται ελεύθερα, στον επιστήμονα, στο μορφωμένο αλλά και τον απλό άνθρωπο που δεν αρκείται στη μιζέρια της καθημερινότητας και θέλει να ξεφύγει από το κοπάδι, για να καταφύγει σε μια πνευματική όαση ευδαιμονίας. Αυτός είναι και ο λόγος που αντιδιαστέλλω με τη γραφή στο βιβλίο αυτό τη ζωή της αφροσύνης και της κενολογίας με τη Ζωή της φρόνησης και της Επικούρειας φιλοσοφίας. Ο πυρήνας του εγχειρήματος βέβαια είναι οι γεμάτες σοφία γνώμες (Δόξαι) του Επίκουρου και των μαθητών του. Ελπίζω οι φράσεις αυτές να μιλήσουν στο νου και στην καρδιά κάθε αναγνώστη και αναγνώστριας, όπως μίλησαν και σε μένα, προτρέποντάς με να τις μεταγράψω σ' αυτό το βιβλίο...”

Χρήστος Γιαπιτζάκης Δρ Ιατρικής Γενετικής .

Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου του Χρήστου Γιαπιτζάκη “Επικούρειων Δόξαι”.

Το βιβλίο αυτό γράφτηκε μόνο του!.. Όσο κι αν το γεγονός αυτό εκπλήσσει τους αναγνώστες όσο εξέπληξε κι εμένα, πραγματικά το βιβλίο γράφτηκε μόνο του, παρορμητικά. Η επαφή με την αμεσότητα των λόγων του Αθηναίου φιλοσόφου Επίκουρου υπήρξε καταλυτική. Μεγάλη η ηδονή της κατανόησης, της συνειδητοποίησης, της κάθαρσης που πρόσφερε το λυτρωτικό του μήνυμα. Μεγάλη η παρόρμηση να κρατηθούν σημειώσεις, να μείνουν οι φράσεις του Δασκάλου σύντροφοι της αδυσώπητης καθημερινότητας. Μεγάλη η ανάγκη να μεταγραφούν οι σοφές κουβέντες σε ένα μικρό τετραδιάκι τσέπης για να ακολουθούν την ανθρώπινη περιπλάνηση και να δίνουν νόημα στο άσκοπο. Αυτή την ανάγκη φαίνεται πως ένοιωσαν οι αρχαίοι Επικούρειοι, που λάτρεψαν τον Δάσκαλο και κατέγραψαν τις διδαχές του σε παπύρους, σε σκεύη και σε πέτρινους τοίχους.

Το τετραδιάκι ξεχείλισε από φράσεις γεμάτες αλήθεια, διορατικότητα και σοφία. Κι ύστερα φούντωσε η διάθεση να μοιραστώ την πνευματική ομορφιά με τους γνωστούς και άγνωστους φίλους. Η ιδέα να τυπωθούν τα λόγια των Επικούρειων χιλιοειπωμένη. Ίσως έλειπε μια θεματική ανθολογία, μια παραλλαγή του αιώνιου θέματος της αλήθειας του Επίκουρου σε νέα μορφή. Μια Επικούρεια θεματική επιτομή όπου ο μέσος άνθρωπος θα μπορούσε να βρει απαντήσεις για ό,τι τον ενδιαφέρει. Ο φίλος εκδότης Μάριος Βερέττας αγκάλιασε το πόνημα και τον ευχαριστώ εγκάρδια.

Όπως αναφέρει και ο τίτλος του βιβλίου «ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΔΟΞΑΙ», τα κείμενα δεν είναι δικά μου. Τα έγραψαν άλλοι άνθρωποι αρχαιότεροι, σοφότεροι και πιο ξεχωριστοί από μένα. Ο ρόλος μου είναι μεταπρατικός, συλλεκτικός και ανακλαστικός. Δεν είμαι φιλόλογος, ερωτευμένος με τη γλώσσα των προγόνων μου είμαι, κατά συνέπεια δεν μετέφρασα αλλά προσπάθησα να αποδώσω το κείμενο σε σύγχρονη γλώσσα, ως συνεχιστής τους. Η φίλη και σύντροφός μου αρχαιολόγος-φιλόλογος Ελένη Μιχοπούλου (την οποία ευχαριστώ ολόψυχα) μού επισήμανε ακούραστα τις υπερβάσεις μου και με εξαιρετική επιμέλεια διόρθωσε τα περισσότερα λάθη μου. Ό,τι έμεινε, βαραίνει εμένα τον πεισματάρη αδαή.

Ο στόχος μου ήταν να μεταφέρω τα λόγια του Επίκουρου και των μαθητών του στο σημερινό άνθρωπο που συλλογάται ελεύθερα, στον επιστήμονα, στο μορφωμένο αλλά και τον απλό άνθρωπο που δεν αρκείται στη μιζέρια της καθημερινότητας και θέλει να ξεφύγει από το κοπάδι, για να καταφύγει σε μια πνευματική όαση ευδαιμονίας. Αυτός είναι και ο λόγος που αντιδιαστέλλω με τη γραφή στο βιβλίο αυτό τη ζωή της αφροσύνης και της κενολογίας με τη Ζωή της φρόνησης και της Επικούρειας φιλοσοφίας.

Χρησιμοποίησα μια σειρά πηγών που αναφέρονται στη βιβλιογραφία, ώστε να περιλαμβάνονται όσο το δυνατόν περισσότεροι Επικούρειοι, παρά το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των έργων τους έχει καταστραφεί από τη μισαλλοδοξία κάποιων ανθρώπων και την αδιαφορία του χρόνου. Συμπεριέλαβα τα αποσπάσματα των κωδίκων, που περιέχουν τις φράσεις των Επικούρειων, ώστε να μπορούν να αναζητηθούν από τους αναγνώστες στις βιβλιογραφικές παραπομπές. Ορισμένες φορές έκανα και ανορθόδοξες υπερβάσεις για τις οποίες δεν μετανοώ. Για παράδειγμα, απέδωσα από τα λατινικά στα ελληνικά, αρχαία και νέα, τις φράσεις του Επίκουρου 99 και 112, τις οποίες παραδίδει ο Ρωμαίος στωικός φιλόσοφος Σενέκας. Επιπλέον, οι γνώμες του επικούρειου ιατρού Ασκληπιάδη, που περιέχονται στη φράση 118, παραδίδονται από τον πνευματικό του αντίπαλο νεοπλατωνικό ιατρό Γαληνό.

Οι εισαγωγικές σελίδες για τον Επίκουρο και την επίδρασή του στην ιστορία της ανθρωπότητας στοχεύουν να κατατοπίσουν τους ανυποψίαστους και να προσδώσουν μια πιο σφαιρική αντίληψη στους ενημερωμένους. Οι αναγνώστες καλούνται να διερευνήσουν αυτά που γράφω, χρησιμοποιώντας βιβλιογραφικές πηγές αλλά και την κρίση τους, όπως προειδοποιεί η φράση 64 του Λουκιανού. Για κάποιες περιπτώσεις θεώρησα ότι δεν υπήρχαν οι κατάλληλες λέξεις για να περιγράψουν μονολεκτικά συγκεκριμένες έννοιες, οπότε τις επινόησα χωρίς ενδοιασμό (προεπικούρειος, ανθυλιστής, αληθιότητα) και δίνω τον ορισμό τους σε υποσημείωση στη σελίδα που πρωτοαναφέρονται. Την τρίτη λέξη ειδικότερα, την εμπνεύστηκα από το σύγχρονο Αμερικανό κωμικό Στέφεν Κολμπέρ, που διακωμωδεί τις απόψεις των συντηρητικών της χώρας του ονομάζοντας την καθεμία από αυτές, αντί για truth (αλήθεια), με μια λέξη που έφτιαξε εκείνος, δηλαδή truthiness («αληθιότητα»). Προφανώς, δεν μού έχουν διαφύγει οι συνειρμοί που γεννούν αυτές οι λέξεις.

Ο πυρήνας του βιβλίου, όμως, είναι οι γεμάτες σοφία γνώμες («Δόξαι») του Επίκουρου και των οπαδών του. Ελπίζω οι φράσεις αυτές να μιλήσουν στο νου και στην καρδιά κάθε αναγνώστη και αναγνώστριας, όπως μίλησαν και σε μένα, προτρέποντάς με να τις μεταγράψω στο μικρό αυτό βιβλίο, που ολοκληρώθηκε εκεί που γεννήθηκε η φιλοσοφική σκέψη του ιδρυτή της φιλοσοφίας του Κήπου. Στο καταπράσινο νησί της Σάμου.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΕΡΕΤΤΑ